Παρασκευή, 4 Αυγούστου 2017

Πάθη: Η οκνηρία -ακηδία

Η οκνηρία -ακηδία

Από τον Κων/νο Αθ. Οικονόμου
 
«Νωθρότης σύζυγος ύπνου εστί
και οκνηρία πείνης»
(Γρηγόριος Θεολόγος)

Η ΟΚΝΗΡΙΑ: Η τεχνολογική εξέλιξη και η αέναη επιθυμία του ανθρώπου για περισσότερα υλικά αγαθά τον ωθούν σε όλο και περισσότερη εργασία. Κι όμως, ο σύγχρονος άνθρωπος πάσχει από την αρρώστια της οκνηρίας. Οκνηρία ορίζεται η χαλαρότητα του νου και η εξ αυτής αδυναμία του σώματος να ανταποκριθεί στο κάλεσμα εκτάκτων καταστάσεων. Μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού πάσχει κυρίως από πνευματική οκνηρία. Στις μέρες μας, τουλάχιστον προ της οικονομικής κρίσης, όλες οι ψυχοσωματικές δυνατότητές μας αναλώνονται στον βωμό της εύρεσης χρήματος και της κοινωνικής καταξίωσης. Ελάχιστη προσοχή δίνεται στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και του τρόπου σκέψης. Φιλοσοφία, θρησκεία, πολιτισμός, δεν απασχολούν την κοινωνία, ως μη απτόμενα της εννοίας του χρήματος. Παράδειγμα το εκπαιδευτικό σύστημα, ιδιαίτερα μετά την ανανέωση της ύλης προς το «χρηστικότερο» και της αλλαγής προσανατολισμού του προς τον «κοσμοπολίτικο κοινωνικό χυλό», πρωταρχικό στόχο έχει τη δημιουργία μηχανικών μυαλών και όχι ελεύθερων σκεπτόμενων ανθρώπων. Η πνευματική οκνηρία είναι επικίνδυνη για τον πολιτισμό, καθώς οδηγεί σε κοινωνική στασιμότητα. Έτσι κατευθυνόμαστε, αν δεν έχουμε ήδη φτάσει, σε εποχές άκρατου εγωισμού, υλισμού και απάθειας.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΟΦΙΑ: «Οκνηρός δε είναι μόνο εκείνος που δεν κάνει τίποτα, αλλά εκείνος που μπορεί να κάνει κάτι καλύτερα και δεν το κάνει», έλεγε ο Σωκράτης, ενώ ο Πλάτων προσέθεσε: «Κανένας κοιμισμένος δεν είναι άξιος για τίποτε». Ο Αριστοτέλης διατείνεται: «Αδύνατον τον μηδέν πράττοντα πράττειν ευ», ο Ησίοδος χαρακτηρίζει «ντροπή» την οκνηρία, ενώ ο Σοφοκλής πρέσβευε ότι «Θεός τοις αργούσιν ου παρίσταται». Τέλος ο «παραμυθάς» Αίσωπος βρίσκει στην εργασία τον θησαυρό: «Ο μόχθος είναι για τους ανθρώπους θησαυρός».

Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ: Η Βίβλος απαγορεύει την τεμπελιά: «ακούομεν γαρ τινας (...) μηδέν εργαζομένους, αλλά περιεργαζομένους, τοιούτοις παραγγέλλομεν και παρακαλούμεν (...), ίνα μετά ησυχίας εργαζόμενοι τον εαυτών άρτον εσθίωσιν.» (Β’ Θεσ. γ’ 11,12). Αλλού διαβάζουμε: «Ο μη εργαζόμενος μηδέ εσθιέτω» ( Τιμ. γ’ 10), ενώ ο σοφός «εν πειρασμοίς» Ιώβ έλεγε: «Η αργία είναι η μητέρα της πείνας κι αδελφή της κλεψιάς.» Ο Σολομώντας βρίσκει το φάρμακο κατά της οκνηρίας στην παιδεία: «Υιός πεπαιδευμένος σοφός έσται, τω δε άφρονι διακόνω χρήσεται.» (Παρ. ι’4,), ενώ αλλού προσθέτει: «ω οκνηρέ! γίνε σοφός. (...) Πότε θα σηκωθείς από τον ύπνο σου; Λίγος ύπνος, λίγος νυσταγμός, λίγο δίπλωμα των χεριών στον ύπνο. Έπειτα η φτώχεια σου έρχεται σαν ταχυδρόμος (...)." (Παρ. στ’ 6 – 11).